Rivers and Lakes of Kerala (കേരളത്തിലെ നദികളും കായലുകളും)

കേരളത്തെ ഹരിതാഭമാക്കുന്നതിൽ ഇവിടുത്തെ നദികൾ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. കേരളത്തിൽ ആകെ 44 നദികളുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയമായി നദികളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തെ 'പൊട്ടാമോളജി' (Potamology) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ നദികളെ അവ ഒഴുകുന്ന ദിശ അടിസ്ഥാനമാക്കി പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്നവ (West-flowing), കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്നവ (East-flowing) എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാം.

കേരളത്തിലെ 44 നദികളിൽ 41 എണ്ണവും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകി അറബിക്കടലിലോ കായലുകളിലോ പതിക്കുന്നു. ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്ന നദി പെരിയാറാണ് (244 കി.മീ). ഏറ്റവും നീളം കുറഞ്ഞ നദി കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ മഞ്ചേശ്വരം പുഴയാണ് (16 കി.മീ).

കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ നദികൾ ഒഴുകുന്ന ജില്ല കാസർഗോഡ് ആണ്. 12 നദികളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. മഞ്ചേശ്വരം പുഴ, ഉപ്പളപ്പുഴ, ഷിറിയപ്പുഴ എന്നിവ അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ നദിയാണ് പെരിയാർ (244 കി.മീ). പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ശിവഗിരി മലകളിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. പെരിയാറിന്റെ പഴയ പേര് 'ചൂർണ്ണി' എന്നാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുള്ള നദിയും ഇതാണ്. പ്രധാന അണക്കെട്ടുകളായ ഇടുക്കി (ഇരുചക്ര ആർച്ച് ഡാം), മുല്ലപ്പെരിയാർ എന്നിവ പെരിയാറിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. മുതിരപ്പുഴ, മുള്ളയാർ, ചെറുതോണി, ഇടമലയാർ എന്നിവ ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികളാണ്.

കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ നദിയാണ് ഭാരതപ്പുഴ (209 കി.മീ). ഇത് 'നിള' എന്നും 'പേരാർ' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. തമിഴ്നാട്ടിലെ ആനമലയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഭാരതപ്പുഴ, പാലക്കാട്, മലപ്പുറം, തൃശ്ശൂർ ജില്ലകളിലൂടെ ഒഴുകി പൊന്നാനിയിൽ വെച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിക്കുന്നു. കല്പാത്തിപ്പുഴ, ഗായത്രിപ്പുഴ, തൂതപ്പുഴ, കണ്ണാടിപ്പുഴ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികൾ. ഷൊർണൂർ, തിരുവില്ല്വാമല, കുറ്റിപ്പുറം എന്നിവ ഭാരതപ്പുഴയുടെ തീരത്തെ പ്രധാന പട്ടണങ്ങളാണ്.

കേരളത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ നീളം കൂടിയ നദിയാണ് പമ്പ (176 കി.മീ). 'ദക്ഷിണ ഭാഗീരഥി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പമ്പ ഉത്ഭവിക്കുന്നത് പീരുമേട്ടിലെ പുലച്ചിമലയിൽ നിന്നാണ്. ശബരിമല അയ്യപ്പക്ഷേത്രം പമ്പയുടെ തീരത്താണ്. പത്തനംതിട്ടയിലൂടെ ഒഴുകി വേമ്പനാട് കായലിൽ പതിക്കുന്ന ഈ നദിയുടെ തീരത്താണ് പ്രശസ്തമായ ആറന്മുള പാർത്ഥസാരഥി ക്ഷേത്രവും മാരാമൺ കൺവെൻഷനും നടക്കുന്നത്. കക്കിയാർ, അഴുത, കല്ലാർ എന്നിവ പ്രധാന പോഷകനദികളാണ്.

കേരളത്തിലെ നാലാമത്തെ നീളം കൂടിയ നദിയാണ് ചാലിയാർ (169 കി.മീ). ഇത് 'ബേപ്പൂർ പുഴ' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇളമ്പിലേരി കുന്നുകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് ബേപ്പൂരിൽ വെച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിക്കുന്നു. നിലമ്പൂരിലെ സ്വർണ്ണ മണൽ നിക്ഷേപത്തിന് പേരുകേട്ട നദിയാണിത്. നദീതീരത്ത് ധാരാളമായി കാണപ്പെടുന്ന ചാലി എന്ന സസ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് വന്നത്.

കേരളത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ നീളം കൂടിയ നദിയാണ് ചാലക്കുടിപ്പുഴ (145.5 കി.മീ). പ്രശസ്തമായ അതിരപ്പിള്ളി, വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ ഈ നദിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പറമ്പിക്കുളം അണക്കെട്ട് ചാലക്കുടിപ്പുഴയുടെ പോഷകനദിയിലാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്.

കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള നദി നെയ്യാർ (56 കി.മീ) ആണ്. ഇത് അഗസ്ത്യാർകൂടത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിക്കുന്നു. കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള നദി മഞ്ചേശ്വരം പുഴ (16 കി.മീ) ആണ്.

1. കുന്തിപ്പുഴ: സൈലന്റ് വാലി ദേശീയോദ്യാനത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന നദിയാണിത്. മലിനപ്പെടാത്തതും തെളിഞ്ഞതുമായ ജലത്തിന് പ്രശസ്തമാണ്. 2. മയ്യഴിപ്പുഴ: ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് ഫ്രഞ്ച് ഭരണപ്രദേശമായിരുന്ന മാഹിയെയും ബ്രിട്ടീഷ് മലബാറിനെയും വേർതിരിച്ചിരുന്നതിനാൽ 'കേരളത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് ചാനൽ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. 3. ശിരുവാണി പുഴ: അട്ടപ്പാടിയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഈ നദിയിലെ വെള്ളം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും രുചിയുള്ള വെള്ളങ്ങളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 4. മീനച്ചിലാർ: കോട്ടയം നഗരത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പ്രധാന നദിയാണിത്. അരുന്ധതി റോയിയുടെ 'ദി ഗോഡ് ഓഫ് സ്മോൾ തിങ്സ്' എന്ന നോവലിൽ ഈ നദിയെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.

വയനാട് ജില്ലയിലെ തൊണ്ടാർമുടി കുന്നുകളിൽ നിന്നാണ് കബനി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. പനമരം പുഴയും മാനന്തവാടി പുഴയും ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന കബനി നദി കർണാടകയിലേക്ക് ഒഴുകി കാവേരി നദിയിൽ പതിക്കുന്നു. കബനിയുടെ പോഷകനദിയായ കരമാനത്തോട്ടിലാണ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള അണക്കെട്ടായ 'ബാണാസുര സാഗർ അണക്കെട്ട്' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

തമിഴ്നാട്ടിലെ നീലഗിരി കുന്നുകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഭവാനി, പാലക്കാട് ജില്ലയിലൂടെ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകി തമിഴ്നാട്ടിൽ പ്രവേശിച്ച് കാവേരി നദിയിൽ ചേരുന്നു. അട്ടപ്പാടി മേഖലയിൽ കുടിവെള്ളത്തിനും കൃഷിക്കും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ജലസ്രോതസ്സാണിത്.

കേരളത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദികളിൽ ഏറ്റവും ചെറുതാണ് പാമ്പാർ (25 കി.മീ). ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ ആനമുടിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി 'തലയാർ' എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. പാമ്പാർ തമിഴ്നാട്ടിലേക്ക് ഒഴുകി കാവേരിയുടെ പോഷകനദിയായ അമരാവതിയിൽ ചേരുന്നു. പ്രശസ്തമായ തൂവാനം വെള്ളച്ചാട്ടം പാമ്പാർ നദിയിലാണ്. ഇത് ചിന്നാർ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

കേരളത്തിൽ ആകെ 34 കായലുകളാണുള്ളത്. ഇതിൽ 27 എണ്ണം കടലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കായലുകളും (Backwaters/Estuaries) 7 എണ്ണം ഉൾനാടൻ ശുദ്ധജല തടാകങ്ങളുമാണ് (Freshwater lakes). കായൽ കടലുമായി ചേരുന്ന സ്ഥലം 'അഴി' എന്നും, വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടലുമായി ചേരുകയും അല്ലാത്തപ്പോൾ മണൽത്തിട്ടയാൽ വേർതിരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന താൽക്കാലിക ഭാഗം 'പൊഴി' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കായലും ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ കായലുമാണ് വേമ്പനാട് കായൽ (വിസ്തൃതി: 205 ചതുരശ്ര കി.മീ). ഇത് ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. കൊച്ചി തുറമുഖം ഈ കായലിലാണ്. പാതിരാമണൽ, വെല്ലിങ്ടൺ, വൈപ്പിൻ, വല്ലാർപാടം എന്നിവ ഇതിലെ പ്രധാന ദ്വീപുകളാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ കാർഷിക മേഖലയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മിച്ച തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട് ഈ കായലിലാണ്. പ്രശസ്തമായ നെഹ്‌റു ട്രോഫി വള്ളംകളി നടക്കുന്നത് വേമ്പനാട് കായലിന്റെ ഭാഗമായ പുന്നമടക്കായലിലാണ്.

കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ കായലാണ് കൊല്ലം ജില്ലയിലുള്ള അഷ്ടമുടി കായൽ. ഇതിന് എട്ട് ശാഖകളുള്ളതിനാലാണ് 'അഷ്ടമുടി' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് (പനയുടെ ആകൃതി). 'കായലുകളുടെ കവാടം' (Gateway to the backwaters) എന്നറിയപ്പെടുന്നത് അഷ്ടമുടി കായലാണ്. നീണ്ടകര അഴിമുഖം ഇവിടെയാണ്. പ്രശസ്തമായ പെരുമൺ ട്രെയിൻ ദുരന്തം (1988) നടന്നത് അഷ്ടമുടി കായലിലെ അഷ്ടമുടി പ്ലാസയ്ക്ക് സമീപമുള്ള കല്ലടയാറ്റിലാണ്.

കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല തടാകമാണ് കൊല്ലം ജില്ലയിലുള്ള ശാസ്താംകോട്ട കായൽ. ഇത് 'കായലുകളുടെ രാജ്ഞി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഈ കായലിന് ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരമാലയിലെ 'F' ആകൃതിയാണുള്ളത്. ഈ തടാകത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന 'ചാവോബോറസ്' (Chaoborus) എന്ന ലാർവകൾ വെള്ളത്തിലെ ബാക്ടീരിയകളെ നശിപ്പിച്ച് വെള്ളം ശുദ്ധമായി സൂക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഒരു പ്രശസ്തമായ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രവുമുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ ശുദ്ധജല തടാകവും ഏറ്റവും ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ശുദ്ധജല തടാകവുമാണ് വയനാട് ജില്ലയിലെ പൂക്കോട് തടാകം. ഈ തടാകത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ആകൃതി ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തോട് (Indian map shape) സാമ്യമുള്ളതാണ്. പൂക്കോട് തടാകത്തിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന അപൂർവ്വ ഇനം ശുദ്ധജല മത്സ്യമാണ് 'പൂക്കോട് പരൽ' (Pethia pookodensis).

1. വെള്ളായണി കായൽ: തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല തടാകമാണിത്. 2. വേളിക്കായൽ: കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കായലാണിത്. ഇത് തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലാണ്. 3. ഉപ്പള കായൽ: കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള കായലാണിത്. ഇത് കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലാണ്. 4. മാനാഞ്ചിറ തടാകം: കോഴിക്കോട് നഗരഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ തടാകം ഒരു മനുഷ്യനിർമ്മിത ശുദ്ധജല തടാകമാണ്.